บ้านสไตล์โคโลเนียล

บ้านสไตล์โคโลเนียล

บ้านสไตล์โคโลเนียล (Colonail) ถ้าพูดถึงบ้านสไตล์นี้ ก็ให้ดูละครไทยแนวพีเรียต เช่น คุณชายพุทธิพัฒน์ หรือ ดาวพระศุกร์ ประมาณนั้นเลย ตัวบ้านจะผสมผสานความเป็นประเทศแถบตะวันตก และความเป็นท้องถิ่นไทย มักจะตกแต่งด้วยไม้หรือวัสดุแทนไม้หรือบอร์ดฉลุลาย กระเบื้องมักเป็นกระเบื้อง ซีกรีด เน้นสีโทนอ่อน โดยเฉพาะสีขาวสีครีม มีระเบียงกว้าง บ้านใหญ่ โคโลเนียลสมัยแรกๆ มักจะเป็นอาคารทรงแปดเหลี่ยม เหมาะสำหรับคนชอบความอ่อนหวาน บรรยากาศเก่าๆ

บ้านสไตล์โคโลเนียล

ผู้คนสมัยนั้นเรียกสถาปัตยกรรมแบบนี้ติดปากว่า “ตึกฝรั่ง” หรือรู้จักกันดีว่าเป็น “สถาปัตยกรรมอาณานิคม” ซึ่งได้รับอิทธิพลจากกลุ่มคลาสสิก นอกจากนี้ยังมีบางส่วนได้รับอิทธิพลจากกลุ่มโรแมนติกที่นิยมประดับตกแต่งด้วยลวดลายไม้ฉลุที่เรียกกันว่า “เรือนขนมปังขิง” เป็นรูปแบบที่เข้ามาพร้อมกลุ่มมิชชันนารีซึ่งเข้ามาเผยแพร่ศาสนาคริสต์ในดินแดนอาณานิคมและดินแดนใกล้เคียง ดังนั้น “สถาปัตยกรรมแบบมิชชันนารี” จึงถูกจัดไว้ในกลุ่มนี้ด้วย

ลักษณะเด่นของรูปทรงอาคารโคโลเนียล

คือ มีระเบียงกว้างที่มีเสามารองรับชายคาเรียงตัวกันเป็นจังหวะ ตัวบ้านนิยมใช้โทนสีอ่อนหรือสีพาสเทล อย่างเช่นสีขาว สีครีมงาช้าง เขียวอ่อน ชมพูอ่อน และฟ้าอ่อน ผนังส่วนใหญ่เป็น “ผนังไม้ตีซ้อนเกล็ด” สลับกับผนังปูน อาจมีการประดับตกแต่งด้วยบัวปูนปั้นรอบชายคา และองค์ประกอบของเสาที่บางครั้งก็มีการลดทอนจากเสาโรมัน รั้วนอกบ้านและราวระเบียงนิยมใช้ไม้ทาสีขาวมาเรียงกันเป็นจังหวะที่เรียบง่ายประตูและหน้าต่างถูกจัดวางอย่างเป็นระเบียบในแนวเดียวกัน นิยมใช้ทั้งทรงสี่เหลี่ยมและทรงโค้งรูปเกือกม้า มักเพิ่มรายละเอียดด้วยเส้นประดับลูกฟักเพื่อแบ่งช่องประตูและหน้าต่างให้ดูน่าสนใจ อาจประดับตกแต่งด้วยบัวปูนปั้นรอบกรอบหน้าต่าง หรือเพิ่มความอ่อนช้อยด้วยไม้ฉลุลายด้านบน และเปิดรับความสดชื่นนอกหน้าต่างด้วยกระบะดอกไม้สีสันสดใส เชื่อมโยงกับสวนภายนอกบ้านที่พัฒนาจากสวนสไตล์คลาสสิก แต่ลดทอนความเป็นทางการและความสมมาตรให้น้อยลง ดูรื่นรมย์เป็นธรรมชาติ

บ้านสไตล์โคโลเนียล

การตกแต่งภายในนิยมใช้เฟอร์นิเจอร์รูปแบบโบราณ

ไม่ว่าจะเป็นตู้ โต๊ะ เก้าอี้ นาฬิกาตั้งพื้น รวมถึงโคมไฟ ผนังภายในนิยมใช้เป็นไม้เซาะร่อง ผนังตีซ้อนเกล็ด หรือการทำนูนต่ำแบบเรียบง่ายบางส่วน ผสมกับการใช้ผนังฉาบปูนเรียบ วัสดุพื้นจะนิยมใช้ไม้ หินอ่อน กระเบื้องลายโบราณ บางครั้งก็มีการเลือกใช้กระเบื้องสีเรียบ 2 สี เช่น ขาว-ดำ นำมาปูสลับลายลักษณะตารางหมากรุก ซึ่งเป็นหนึ่งในแพทเทิร์นพื้นสไตล์โคโลเนียลที่เพิ่มความโดดเด่นให้กับพื้นที่นั้นๆ

แบบบ้านสไตล์โคโรเนียลเก๋ๆ คำว่า Colony ในภาษาอังกฤษ หมายความว่า อาณานิคม เมืองประเทศราช หรือหัวเมืองเมืองขึ้น ส่วนคำว่า Colonial นี้เป็นคุณศัพท์ หมายความว่า เกี่ยวกับอาณานิคม บ้าน ด้วยเหตุดังกล่าวคำว่า Colonial Style ก็เลยหมายคือศิลป์แบบอาณานิคม ซึ่งในยุคล่าอาณานิคมมหาอำนาจชาวต่างชาติ

ยกตัวอย่างเช่น ประเทศโปรตุเกส ฮอลันดา ประเทศฝรั่งเศส อังกฤษ ได้เข้ามาก่อสร้างตึกต่างๆเอาไว้ภายในเมืองประเทศราชของตัวเอง กล่าวอีกนัยหนึ่ง Colonial Style เป็นศิลป์แบบตะวันตกประเภทหนึ่ง เกิดขึ้นในตอนล่าอาณานิคม ซึ่งประสบพบเห็นได้ในแถบประเทศเพื่อนบ้านของพวกเรา

เมืองไทยแม้ว่าจะไม่เคยเป็นอาณานิคมของผู้ใดกัน แต่ว่าก็ปรากฏสถาปัตยกรรมแบบตะวันตกในหลายพื้นที่ด้วยเช่นเดียวกัน อันเป็นผลมาจาก การตกลงว่าจ้างกับคนตะวันตกในตอนยุครัชกาลที่ 5 – 6 ให้เข้ามาดีไซน์ก่อสร้างสถาปัตยกรรม เพื่อสร้างภาพความเจริญรุ่งเรืองให้กับเมืองไทย ในระยะเวลาดังที่ได้กล่าวมาแล้ว นักออกแบบ วิศวกร บ้านวิลล่าภูเก็ต ปฎิมากมายร ช่างวาดเขียน และก็ มัณฑนากรชาวต่างชาติ ก็เลยได้เข้ามาดำเนินงานในราชสำนักเยอะมากๆ

บ้านสไตล์โคโลเนียล

เอามาสู่การผลิตสรรค์ผลงานศิลป์ แล้วก็ สถาปัตยกรรมที่ประสมประสานกลิ่นตะวันตก กับอัตลักษณ์ท้องถิ่นในทั่วทุกภูมิภาค เกิดเป็น Colonial style ของแต่ละพื้นที่ ที่ก็แตกต่างกัน ขึ้นกับอิทธิพลของช่างท้องถิ่นที่เข้าไปผสมอยู่ด้วย แล้วก็ ผู้คนในยุคนั้นก็ชอบเรียกสถาปัตยกรรม แบบอย่างวัวโลเนียลสไตล์ที่เริ่มแพร่เข้ามาสู่เมืองไทย กันอย่างเคยปากว่า “อาคารฝรั่ง”

จังหวัดเชียงใหม่ที่เป็นส่วนใดส่วนหนึ่งในอาณาจักรล้านนายุคนั้น ก็ได้รับสถาปัตยกรรมแบบ Colonial style มาเหมือนกัน กำเนิดเป็น “สถาปัตยกรรมล้านนาวัวโลเนียล” ที่มีลักษณะ รวมทั้ง พัฒนาการไปในหลายแบบอย่าง เป็นต้นว่า แบบ ‘เรือนทรงปั้นหยา’ เรือนพักแบบยุโรปรุ่นแรก, แบบ ‘เรือนมะนิลา’ ที่คาดการณ์ว่าได้รับอิทธิพลมาจาก เมืองมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ และก็ แบบ ‘เรือนขนมปังขิง’ ที่รับอิทธิพลมาจากสถาปัตยกรรมสมัยวิคตอเรียน ที่ตกแต่งอย่างโอ่อ่า เน้นย้ำการประดับลวดลายปรุไม้

หากแม้เวลาจะผ่านมาหลายศตวรรษ แม้กระนั้นสิ่งก่อสร้างกลุ่มนี้ก็ยังคงตั้งหลักปักฐานแน่นอยู่คู่กับวิถีชีวิตของคนกรุงจังหวัดเชียงใหม่ได้อย่างกลมกลืน รวมทั้ง มีคุณค่า ในตอนนี้ พวกเราสามารถประสบพบเห็น และก็ สัมผัสกับสถาปัตยกรรมล้านนาวัวโลเนียลที่สง่างามในจังหวัดเชียงใหม่ได้ได้ตามสถานที่ต่างๆยกตัวอย่างเช่น คาเฟ่ ห้องอาหาร บังกะโลขายวิลล่าภูเก็ต ร้านขายของ บ้านพัก อื่นๆอีกมากมาย สิ่งพวกนี้ นับว่าเป็นมรดกที่มีค่า รวมทั้งช่วยเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ให้พวกเราได้คิดถึงอดีตกาลได้อย่างดีเยี่ยม

ตึกทรงวัวโลเนียลซึ่งตั้งอยู่ในพื้นที่ของโฮเต็ลอนันยี่ห้อ จังหวัดเชียงใหม่ อพาร์เม้นท์ แอนด์ สปา ใกล้กับริมน้ำปิงอันสงบเงียบที่นี้ ถูกผลิตขึ้นตั้งแต่เมื่อ 74 ปีกลาย หรือราวๆ พุทธศักราช 2458 ในยุคนั้นผู้ครอบครองที่ดินผืนนี้ ก็คือ รัฐบาลอังกฤษ โดยเปิดใช้ตึกวัวโลเนียลนี้ เป็นสถานกงสุลอังกฤษประจำจังหวัดเชียงใหม่ในปี พุทธศักราช 2464 Phuket Villas

การออกแบบตัวตึกถูกทำขึ้นเพื่อ ให้เหมาะสมกับสภาพภูมิอากาศของเมืองที่มีอากาศร้อน รวมทั้ง มีการสร้างระเบียงไว้รอบข้างตึก เพื่อรับลมจากแม่น้ำ ยิ่งกว่านั้น ตึกนี้ยังถูกใช้เป็นที่พำนักพักพิงของครอบครัวกงสุล ใช้เป็นที่ทำการ ห้องพิจารณาคดี ศูนย์เจ้าหน้าที่รัฐ รวมทั้ง ยังมีโรงเลี้ยงช้างในพื้นที่ของสถานกงสุลอีกด้วย

ปัจจุบันนี้ตึกข้างหลังนี้ได้มีการตกแต่งทั้งยังข้างใน รวมทั้ง ข้างนอกเพิ่มเติมอีกโดยยังคงสถาปัตยกรรมแบบวัวโลเนียลเอาไว้ และก็ สร้างเป็นร้านอาหารชั้นเยี่ยมในชื่อ The Service 1921 Restaurant & Bar ที่รอพรีเซนเทชั่นของกินรสเลิศให้แก่แขกแขกทั้งยังคนไทย และก็ ชาวต่างประเทศ ภายใต้บรรยากาศที่ทำการสายอังกฤษในสมัยสมัยก่อน

คนรักบ้านไม่ได้สร้างบ้านมาเพื่ออยู่อาศัยเพียงอย่างเดียว แต่ก็ต้องการบ้านที่ดีไซน์สวย เพื่ออยู่แล้วสบายใจเหมือนได้อยู่บ้านพักตากอากาศสวย ๆ ในบรรดาการตกแต่งบ้าน โคโลเนียล (Colonial) เป็นอีกหนึ่งสไตล์ที่เคยได้รับความนิยมอย่างสูง ซึ่งทำให้บ้านดูหรูหรา และเข้ากับสภาพอากาศของเมืองไทย วันนี้จระเข้ขอนำการตกแต่งบ้านสไตล์นี้มาแนะนำให้ทุกท่านได้รู้จักกัน โครงการภูวิลล่า ภูเก็ต

โคโลเนียล เป็นการตกแต่งบ้านสไตล์ของชาวยุโรป ผสมผสานกับสภาพอากาศของท้องถิ่นในประเทศต่าง ๆ สมัยยุคล่าอาณานิคม สำหรับตึกที่ก่อสร้างในประเทศไทยนั้น เน้นความโปร่งและดูสบายตา และอาคารที่สร้างแบบโคโลเนียลนั้นมีโครงสร้างที่แข็งแรงอยู่ได้ถึงนับ 100 ปี เคยถูกนำมาใช้กับการสร้างวัง และโรงแรมที่สำคัญในกรุงเทพ จุดเด่นของสถาปัตยกรรมที่บ่งบอกความเป็นโคโลเนียล คือ

1 มีช่องหรือประตูอยู่ตรงกลาง
โคโลเนียลมีช่องประตูขนาดใหญ่เป็นโถงอยู่ตรงกลางเสมอ เพื่อบ่งบอกว่าเป็นทางเข้าออกของอาคาร เป็นจุดเด่นที่ทำให้การวางเสาต้นต่อ ๆ ไป ถ่ายน้ำหนักได้สม่ำเสมอ

2 ประตูหรือหน้าต่างเป็นรูปทรงวงโค้งเกือกม้า
ช่องประตูโคงขนาดใหญ่รูปเกือกม้านั้น ส่วนใหญ่จะเว้นทางเดินไว้ 5 ฟุต และมีการตกแต่งกรอบประตูหน้าต่างด้วยปูนปั้นเป็นลวดลายต่าง ๆ ซึ่งส่วนนี้ทำให้มีชานระเบียงยื่นออกมาจากตัวอาคาร ดูสวยและสบายตา บ้านจัดสรร

3 มีลวดลายแผ่นไม้ฉลุประดับ
โคโลเนียล เป็นอาคารที่มีส่วนโครงสร้างเป็นปูน และส่วนตกแต่งด้วยไม้ พื้นของอาคารโคโลเนียลสมัยก่อนปูด้วยไม้เนื้อแข็งขัดมัน และใช้แผ่นไม้ฉลุตกแต่งส่วนกรอบประตูหน้าต่าง ทาสีเดียวกันกับสีอาคาร เรียกอาคารลักษณะนี้ว่า เรือนขนมปังขิง บ้าน

4 อาคารสร้างในลักษณะสมมาตรกัน
อาคารแบบโคโลเนียล จะมีลักษณะที่เหมือนกันทั้งด้านซ้ายและขวา และบางครั้งห้องต่าง ๆ ถูกเรียกว่า “ปีกซ้าย” “ปีกขวา” เพราะมีหน้าตาที่เหมือนกัน ห้องต่าง ๆ ก็จะถูกใช้งานได้ด้วยวัตถุประสงค์คล้ายกัน home

5 หัวเสาม้วนเป็นก้นหอย และมีปูนปั้นรูปใบไม้ประดับ
นอกจากแผ่นไม้ฉลุรูปดอกไม้ ใบไม้สวย ๆ แล้วยังใช้ปูนปั้นตกแต่งเป็นรูปก้นหอย และใบไม้ ส่วนใหญ่จะใช้เป็นใบองุ่น แสดงให้เห็นถึงความอ่อนช้อย เพื่อลดเหลี่ยมคมของโครงสร้างอาคารให้ดูอ่อนลง ภูเก็ต วิลล่า

สีที่ใช้ทาภายในอาคารจะเป็นสีโทนอ่อน ๆ ส่วนสีทาภายนอกนั้นอาจใช้สีโทนอุ่น และ Earth Tone ตัดกับสีขาว อาคารที่สร้างแบบโคโลเนียลดั้งเดิม มีอีกชื่อว่า “นีโอคลาสสิค” ส่วนใหญ่จะเป็นอาคารสำคัญของประเทศไทย เช่น พระที่นั่งอนันตสมาคม, สถานีรถไฟหัวลำโพง, พระที่นั่งวโรภาษพิมาน พระราชวังบางปะอิน

ในประเทศไทย การตกแต่งสไตล์โคโลเนียล เข้ามามีอิทธิพลพร้อมกับศิลปะการตกแต่งแบบคลาสสิค จึงทำให้แยกออกจากกันยาก แม้ว่าโคโลเนียลจะได้รับความนิยมเมื่อ 100 กว่าปีก่อน แต่ปัจจุบันการสร้างบ้าน รีสอร์ท และร้านอาหารสมัยใหม่ก็ยังนำกลิ่นอายความสวยงามแบบนี้มาใช้กับการออกแบบภายนอกและภายใน

นอกจากนี้ เรื่องการคุมโทนสีก็สำคัญ สีจระเข้คัลเลอร์ซีเมนต์ มีโทนสีทั้งหมด 40 สี ลูกค้ามักใช้กับการสร้างสรรค์ภายนอกอาคารสไตล์โคโลเนียล เพราะให้พื้นผิวเป็นปูนผสมสี คล้ายกับการทาสีในขณะที่ปูนยังไม่แห้งในยุคนั้น บ้านจัดสรร

อ่านเพิ่มเติม : บ้านสไตล์ฝรั่งเศส (provence style)